Inleiding “Eindelijk Hamlet” – Warre Borgmans 2012

INLEIDING                                                                                    Nathalie De Neve

 

“Eindelijk! Hamlet” – Warre Borgmans

 

“Je bent geen echte acteur, als je nooit de rol van Hamlet hebt gespeeld,” wordt in acteurmiddens wel eens gezegd. Dus neemt Warre Borgmans – bij het grote publiek vooral gekend om zijn komische rollen – het heft in eigen handen. Al is Shakespeares bekendste stuk slechts een excuus om het vooral over zichzelf te hebben. Maar het is wel een goed excuus. ‘Eindelijk! Hamlet’ bewaart het midden tussen humoristisch cabaret en serieuze monoloog.

 

Ik moet eerlijk bekennen dat ik het moeilijk vond om een inleiding voor te bereiden voor dit stuk. Toen ik begon te zoeken naar informatie over Hamlet of Warre Borgmans vond ik natuurlijk heel veel. Zowel Warre als Hamlet zijn grote figuren, de een al wat internationaler gekend dan de ander… Maar daar gaat het eigenlijk niet om. Grootsheid en roem liggen niet in verwezenlijkingen of kwantitatieve criteria. Misschien kan grootsheid zich nog het best laten verklaren als meesterschap in het bespelen van ogenschijnlijk kleine emoties, het aanraken van het kleinmenselijke,…

 

Daarom ook dat ik besloot om die grote Warre Borgmans gewoon eens te contacteren. Misschien iets dat ik leer al ouder worden. Dat al die grootmeesters ook en in de eerste plaats mensen zijn zoals u en ik. Mensen die je gerust mag aanspreken en contacteren. Mensen die misschien zelfs grootmeester geworden zijn vanuit hun menszijn. Ik geloof eigenlijk stellig dat mensen die in staat zijn om hun talenten zodanig te ontplooien dat zij lijken boven anderen uit te stijgen, zij dit enkel hebben gekund vanuit een diepe verbondenheid met hun eigen menszijn. Wie zijn wij dan om hen op een voetstuk te plaatsen? Wie zijn wij om hen te bombarderen tot die eenzame positie vol roem en succes?

What’s in a name? that which we call a rose… By any other name would smell as sweet…

 

En zo geschiedde. Ik mailde naar die grote Warre Borgmans en kreeg vrijwel onmiddellijk een mailtje terug. Super sympathiek. Helaas voor u en voor mij vond hij dat een inleiding op “Eindelijk ! Hamlet” toch niet zo’n goed idee was. Oeps… We zijn er toch mee bezig, sorry Warre!

 

Het liefst van al wou hij dat de mensen niets op voorhand wisten want dan is de verrassing eraf. Vandaar dat ik zijn wens zal trachten te respecteren doorheen deze inleiding… Ik doe mijn best!

 

Een nabespreking vond hij dan wel aangewezen… Als er iemand commentaar heeft, kan hij dat begrijpen… Dat weet u dan ook bij deze, kritische bedenkingen zijn welkom…

 

Samnevattend luidt zijn boodschap als volgt: Laat u zich vooral niet leiden door verwachtingen, laat dit stuk gewoon tot u komen, haal eruit wat er voor u inzit, laat u verrassen!             De Nevet aanraken van het kleinmenselijke,…n welkom…want dan is de verrassing eraf. Vandaar dat ik zijn wens zal tr

Tips die misschien wel geldig zijn bij het aanschouwen van elk creatief werk…

 

Oké, helemaal akkoord, maar ik sta hier wel nu en ook ik heb een missie. De stadsschouwburg van Sint-Niklaas heeft jullie een inleiding beloofd…

 

Vandaar dat ik het me permitteerde om mijn ding te doen en Warre Borgmans enkele vragen heb durven stellen over dit stuk… Menselijk en sympathiek als hij is heeft hij mij geantwoord…

 

 

Interview

 

Toen ik hem vroeg hoe het idee is gegroeid om via Hamlet iets te vertellen over zijn eigen familiegeschiedenis, zei hij het volgende:

Hamlet is een fantastisch rijk stuk: actueel, poëtisch, wreed en herkenbaar,… alles zit er eigenlijk in. Het is ook een stuk dat het toelaat telkens terug ge-reïnterpreteerd te worden, wat ook door vele gezelschappen in alle talmen gebeurt. Warre Borgmans werd naar eigen zeggen tijdens het lezen en herlezen telkens terug gezogen naar zijn eigen jeugd en zijn familiegeschiedenis… Uiteindelijk gaf hij zich over en besloot: “Warre, maak uw ding en doe wat ge denkt te moeten doen”

en dat is het geworden….

 

Wat ik me ook afvroeg is wat volgens Warre Borgmans de hedendaagse betekenis is die Hamlet kan hebben?

Borgmans is duidelijk een grote fan want hij beschouwt Shakespeare als materiaal dat altijd weer en hopelijk tot in de eeuwigheid zal kunnen gespeeld worden. Elke generatie en steeds weer andere makers zullen er volgens hem nieuwe (en traditionele ) dingen in ontdekken. Bovendien houdt hij erg van de ‘gebeeldhouwde taal’ waarin deze stukken geschreven zijn, maar eigenzinnig als Borgmans is laat hij deze Shakespeare taal links liggen en doet hij er het zijne mee…

 

Hoe is Warre Borgmans eigenlijk op het idee gekomen om een monoloog te maken? Wel, na zijn laatste productie “Schone Woorden” wou hij echt wel eens iets helemaal alleen doen. Hij heeft altijd graag in groep aan projecten gewerkt, maar vroeg zich af of hij ook zelf iets in mekaar zou kunnen knutselen. Het feit dat hij doorheen zijn creatieve proces uiteindelijk bij zijn eigen familiegeschiedenis uitkwam was voor hem zelf ook een verrassing…

 

De voorstelling heeft  uiteindelijk weinig of niets met “Hamlet” te maken. Sorry voor zij die dit verwachtten…

Sommige aspecten van de problematiek van “Hamlet” zitten er nog wel in, zoals opvoeding, verdriet en eenzaamheid, maar deze thema’s worden zo anders aan de man gebracht dat Hamlet er misschien niet meer in te herkennen is. Daarom heet het stuk ook uitdrukkelijk “Eindelijk ! Hamlet”. Het voornaamste doel van de voorstelling is voor Borgmans om de mensen een leuke avond te bezorgen, niet meer, maar ook niet minder.

 

 

Biografie

 

Warre Borgmans studeerde aan het Conservatorium van Antwerpen, waar hij in 1978 een Eerste Prijs Toneelspeelkunst behaalde.

 

In 1980 richtte hij samen met zijn ex medestudenten Sam Bogaerts, Lucas Vandervost, Johan Van Assche en Luc Perceval Het Gezelschap van de Witte Kraai op, dat later versmolt tot ‘toneelproducties De Tijd’. Hierbij is hij sinds jaar en dag aan de slag en werkte hij mee aan producties als ‘Don Carlos’, ‘Torquato Tasso’, ‘De Fantasten’, ‘Zomergasten’, ‘Mijn Grafschrift’ e.v.a.

 

Daarnaast was hij te gast bij De Blauwe Maandag Cie voor onder andere ‘Othello’ en ‘Wilde Lea’ en bij het Nederlands Toneel Gent voor ‘Pinokkio’.

 

Bij het grote publiek is Warre Borgmans vooral bekend door zijn werk voor televisie en film. Zo speelde hij onder andere mee als de ‘CEO’ in ‘Windkracht 10’, de ‘chef’ in ‘het Eiland’, een ‘broeder Grimm’ in ‘Kulderzipken’ en in ‘Stille waters’. Op het witte doek was hij o.a. te zien in ‘Blinker’, ‘Team Spirit 2’ en ‘Buitenspel’. Daarnaast leende hij zijn stem aan Woody uit ‘Toy Story’ en de pelikaan van ‘Finding Nemo’.

 

Ook op muzikaal vlak is hij niet aan zijn proefstuk toe. Zo verzorgde hij een aantal producties met het ensemble Prima la Musica, ‘De kickflip’ met het Rubio strijkkwartet en Peter en de wolf met het Syrinx-ensemble.

 

 

 

 

 

Duiding

 

Bij mijn zoektocht naar duiding omtrent zijn huidige productie “Eindelijk ! Hamlet” stuitte ik op een mooie recensie op de website Cobra.be. Hoewel Warre Borgmans mij vroeg niet te veel prijs te geven, wil ik toch voorzichtig enkele kleine tipjes van de sluier oplichten…

 

Bij het begin van het stuk staat hij ons al op te wachten op de scène. Borgmans in pak, met wandelstok. Hij speelt met het stokje à la Charlie Chaplin, weegt het daarna als een degen, speelt als het ware de klop op de deur van het paleis van Hamlet. Misschien een manier om ons te tonen dat drama en komedie al eeuwen zo dicht bij elkaar liggen, in die twijfelaar die Hamlet (en misschien ook Warre) is.

 

Is het met ouder worden, maar Warre Borgmans (nu 55) maakt in ‘Eindelijk! Hamlet’ een round-up van zijn leven, of toch van zijn plek in de geschiedenis, zijn persoonlijke familiegeschiedenis en die van het theater.

 

Ergens in de verte klinkt in dit stuk dezelfde angst die ook al sprak in ‘Het Lortcher-syndroom’, een voorstelling samen met zijn neef Dimitri Leue over de dementie die in hun genen zit. Het is de angst om te vergeten en vergeten te worden. Tussen de platenspeler met tijdloze jazz en de schedel als vanitasmotief voor het vluchtige leven speelt Borgmans via Hamlet eigenlijk vooral zichzelf.

 

Hij begint met een gedicht van Buning: ‘Ballade van de dingen die niet overgaan’. Over de geur van diepe bossen na de regen maar ook de stank van valsheden, rot vlees. Het brengt hem naadloos tot de kern van ‘Hamlet’, Shakespeares beroemde tragedie over noodlottige wraak. Something’s rotten in the state of Denmark. Half grappend en semi-pedant legt Borgmans uitvoerig de eerste scène uit. Hij heeft het over de recognition and expectation als de reden waarom Shakespeare nog steeds de numero uno onder toneelauteurs is.

 

Door zo in detail te gaan komt hij ook op humor uit. Als de oude Hamlet overleed doordat er in zijn slaap gif in zijn oor werd gegoten, moet hij een zij-slaper geweest zijn, toch?

 

Voor je het goed en wel beseft neemt Borgmans je mee in zijn eigen liefdesleven op de klanken van ‘Elle était si jolie’.

 

Borgmans is een bijzonder verteller, grappig en innemend. Het overheersende gevoel dat hier spreekt is dat van een sepiakleurige warme nostalgie, romantische Sehnsucht inherent aan de kille vanitas-schedel. De dingen die bij Borgmans niet overgaan, is niet de geur van bos na een regenbui, maar wel de geur van zijn kleuterklasgenootje Wouter Verachtert en andere jeugdherinneringen: het trappetje tussen de kleermakerswinkel en de keuken van zijn ouderlijk huis, de cadans van klapperende gebitten op schoteltjes bij het kerstdiner, de beugels rond zijn eigen ossenknieën en – wat hoger tussen de benen – de angst voor het potlood van juffrouw Stockmans.

 

In het eerste deel van de voorstelling ligt de klemtoon op Borgmans’ eigen familiegeschiedenis. In het tweede deel heeft hij het over zijn liefde voor de kunst van het acteren. Hij citeert uit ‘Hamlet’: ”Het doel van acteren, is onze (menselijke) natuur een spiegel voorhouden”. Het brengt hem tot de lessen van andere theatergroten als Teirlinck en Artaud en zijn beginjaren in het Antwerpse stadstheater KNS.

 

Van pure komedie schakelt hij over naar intens verdriet met een een eerbetoon aan wijlen Bert André (en zijn onlangs overleden weduwe, actrice Mieke Verheyden) door vervolgens het gedicht ‘Op een dag zal dit leven wijken’ voor te dragen.

 

Maar het ‘échte’ kippenvel van de avond volgt daarna, wanneer hij op grootse wijze de scène speelt waarin Hamlet zijn moeder confronteert met haar misdaad.

 

Vervolgens heeft hij het over zijn eigen ‘drama’, met een hilarisch relaas over zijn recente skivakantie… De komische noot ontbreekt nooit…

 

Eindigen doet Borgmans met het beroemde ‘To be or not to be’.

“Maar ik blijf bij u”, garandeert hij. Het is het enige waarvan deze twijfelaar zeker is. “Zingen, spelen, de mensen amuseren: dat is alles wat ik kan.”

Soms is dat heel veel. Borgmans’ persoonlijke vertelling doet je de natte bossen uit je jeugd ruiken, graven in je eigen herinneringen en doet je stilstaat bij je eigen zingevin. In een laatste poging de dingen bij ons te houden voor dit leven zelf overgaat. Warre speelt de herinnering niet, hij ademt ze…

 

 

 

Beste mensen, ik hoop dat ik een inleiding heb gegeven die niet teveel heeft prijsgegeven maar die u wel veel goesting geeft om straks de zaal binnen te stappen…

Laat u verrassen!

 

Ik dank u.

 

 

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s